پره اکلامپسی یا مسمومیت بارداری عارضهای در بارداری است که معمولا بعد از هفته ۲۰ رخ میدهد و با افزایش فشار خون، وجود پروتئین در ادرار و درگیری برخی اندامها همراه است.
این وضعیت میتواند خفیف یا شدید باشد و در صورت عدم کنترل، سلامت مادر و جنین را تحت تاثیر قرار دهد؛ اما با تشخیص زودهنگام و مراقبت پزشکی اغلب قابل کنترل است.
نگرانی درباره فشار خون، آزمایشها و علائم غیرعادی در بارداری کاملا طبیعی است. یکی از اصطلاحاتی که بسیاری از مادران میشنوند پره اکلامپسی است؛ عارضهای که اگرچه ممکن است ترسناک به نظر برسد، اما آگاهی درباره آن باعث میشود علائم هشدار را زودتر تشخیص دهید و با آرامش بیشتری بارداری را ادامه دهید.
بیشتر بخوانید: زایمان طبیعی یا سزارین
پره اکلامپسی چیست؟
یک اختلال مرتبط با بارداری است که در آن:
- فشار خون مادر بالا میرود.
- کلیهها دچار اختلال شده و پروتئین وارد ادرار میشود.
- ممکن است کبد، مغز و سیستم انعقادی نیز درگیر شوند.
این بیماری معمولا پس از هفته ۲۰ بارداری یا حتی پس از زایمان ظاهر میشود.
پره اکلامپسی در بارداری چه زمانی رخ میدهد؟
- شایعترین زمان: سه ماهه سوم
- شروع زودرس: قبل از هفته ۳۴ (نوع شدیدتر)
- شروع دیررس: نزدیک زایمان
- نوع پس از زایمان: تا چند هفته بعد از تولد نوزاد
شروع زودتر معمولا با خطرات بیشتری همراه است و نیاز به پایش دقیقتر دارد.
بیشتر بخوانید: پساری چند درصد جلوی زایمان زودرس را میگیرد؟
علت پره اکلامپسی چیست؟
علت دقیق هنوز به طور کامل مشخص نیست، اما مهمترین نظریهها شامل:
اختلال در جفت
رگهای جفت به درستی رشد نمیکنند و این موضوع باعث:
- کاهش خونرسانی به جفت
- ترشح مواد التهابی
- افزایش فشار خون مادر
سایر عوامل موثر
- عوامل ژنتیکی
- اختلالات ایمنی
- مشکلات عروقی مادر
- استرس اکسیداتیو
علائم پره اکلامپسی
علائم خفیف
- افزایش فشار خون
- تورم دست، پا یا صورت
- افزایش وزن ناگهانی
- وجود پروتئین در ادرار (در آزمایش)
- خستگی یا احساس ناخوشی
علائم شدید
- سردرد شدید و مقاوم
- تاری دید، دیدن جرقه یا نقاط نورانی
- درد بالای شکم (ناحیه کبد)
- تهوع و استفراغ ناگهانی
- تنگی نفس
- کاهش ادرار
- گیجی یا تغییر سطح هوشیاری
علائم شدید نیاز به بررسی فوری پزشکی دارند.
بیشتر بخوانید: خونریزی بعد از زایمان طبیعی چقدر طول میکشد؟
تفاوت پره اکلامپسی و اکلامپسی
پره اکلامپسی مرحله اولیه بیماری است. اگر بیماری پیشرفت کند، ممکن است به اکلامپسی تبدیل شود که با تشنج در مادر همراه است و یک وضعیت اورژانسی محسوب میشود.
آزمایش مسمومیت بارداری و روش تشخیص
آزمایشات مهم
- اندازه گیری فشار خون
- آزمایش ادرار برای بررسی پروتئین
- آزمایش خون برای عملکرد کلیه و کبد
- بررسی پلاکتها
- سونوگرافی رشد جنین
- تست NST برای بررسی سلامت جنین
تشخیص معمولا بر اساس ترکیب فشار خون بالا و شواهد آزمایشگاهی انجام میشود.
بیشتر بخوانید: بعد از سزارین چی بخوریم؟
مقدار نرمال آزمایش پره اکلامپسی
- فشار خون طبیعی: کمتر از ۱۴۰/۹۰
- پروتئین ادرار: منفی یا بسیار کم
- آزمایش خون: عملکرد طبیعی کبد و کلیه
چه کسانی در معرض خطر این بیماری هستند؟
عوامل خطر مهم:
- بارداری اول
- سابقه قبلی این بیماری
- چندقلویی
- فشار خون مزمن
- دیابت
- بیماری کلیوی
- چاقی
- سن بالا یا پایین مادر
- فاصله زیاد بین بارداریها
پره اکلامپسی در بارداری دوم
اگر در بارداری قبلی دچار این عارضه شدهاید:
- احتمال تکرار وجود دارد.
- اما معمولا پزشک، دکتر فاطمه یعقوبی آوه از ابتدا مراقبت بیشتری انجام میدهد.
- تشخیص زودهنگام باعث کاهش خطرات میشود.
عوارض پره اکلامپسی برای مادر
- آسیب کبد و کلیه
- اختلال انعقادی
- جدا شدن جفت
- تشنج
- سکته مغزی (نادر ولی جدی)
- زایمان زودرس
عوارض پره اکلامپسی بر جنین
- محدودیت رشد داخل رحمی
- وزن کم هنگام تولد
- زایمان زودرس
- کاهش اکسیژنرسانی
- نیاز به مراقبت ویژه پس از تولد
درمان و کنترل پره اکلامپسی
درمان به شدت بیماری و سن بارداری بستگی دارد.
- کنترل فشار خون با دارو
- پایش آزمایشها
- بررسی سلامت جنین
- استراحت نسبی
- مصرف داروهای پیشگیری از تشنج در موارد شدید
- در صورت لزوم، تصمیم برای زایمان
درمان خانگی یا خودسرانه توصیه نمیشود.
چه زمانی خطرناک میشود؟
- افزایش شدید فشار خون
- درگیری کبد یا کلیه
- کاهش رشد جنین
- علائم عصبی یا تشنج
در این شرایط ممکن است نیاز به بستری یا زایمان زودتر باشد.
ست پره اکلامپسی چیست؟
در بیمارستانها، این ست شامل:
- داروهای کنترل فشار خون
- داروهای ضد تشنج
- تجهیزات پایش مادر و جنین
- وسایل احیای اورژانسی
اتاق پره اکلامپسی چیست؟
بخش مراقبت ویژه مادران باردار است که در آن:
- فشار خون مرتب کنترل میشود.
- آزمایشها تکرار میشوند.
- سلامت جنین بررسی میشود.
- مراقبت تخصصی ارائه میشود.
رفلکس پاتلا در پره اکلامپسی چه اهمیتی دارد؟
بررسی رفلکس زانویی کمک میکند:
- تحریکپذیری عصبی ارزیابی شود.
- خطر تشنج بررسی شود.
- اثر داروهای ضد تشنج پایش شود.
سوالات متداول
پره اکلامپسی چیست؟
عارضهای بارداری با فشار خون بالا و دفع پروتئین در ادرار.
علت پره اکلامپسی در بارداری چیست؟
اختلال در جفت و عوامل ژنتیکی، عروقی و ایمنی.
علائم مسمومیت بارداری چیست؟
تورم، فشار خون بالا، سردرد، تاری دید و درد شکم.
سردرد پره اکلامپسی چگونه است؟
شدید، مداوم و معمولا مقاوم به مسکنهای ساده.
آزمایشات چگونه انجام میشود؟
با اندازه گیری فشار خون، آزمایش خون و ادرار و بررسی سلامت جنین.
مقدار نرمال آزمایش پره اکلامپسی چقدر است؟
فشار خون زیر ۱۴۰/۹۰ و عدم وجود پروتئین قابل توجه در ادرار.
تفاوت اکلامپسی و پره اکلامپسی چیست؟
اکلامپسی مرحله شدید همراه با تشنج است.
ریسک مسمومیت بارداری چیست؟
بارداری اول، چاقی، دیابت، چند قلویی و سابقه قبلی.
احتمال پره اکلامپسی در بارداری دوم چقدر است؟
وجود دارد؛ اما با مراقبت زودهنگام قابل کنترلتر است.
عوارض پره اکلامپسی برای مادر و جنین چیست؟
آسیب اندامی در مادر و زایمان زودرس یا کاهش رشد در جنین.
درمان پره اکلامپسی چیست؟
کنترل فشار خون، پایش پزشکی و در صورت لزوم زایمان.
ست پره اکلامپسی شامل چیست؟
داروهای اورژانسی، تجهیزات پایش و وسایل احیا.
اتاق پره اکلامپسی چیست؟
بخش مراقبت تخصصی مادران با پره اکلامپسی.
رفلکس پاتلا در پره اکلامپسی چه اهمیتی دارد؟
کمک به ارزیابی خطر تشنج و پایش اثر داروها.
چه کسانی بیشتر دچار این عارضه میشوند؟
مادران بارداری اول، افراد با بیماری زمینهای و چندقلویی.
کلام آخر
پره اکلامپسی یکی از مهمترین عوارض بارداری است، اما با آگاهی، مراقبت منظم و تشخیص زودهنگام اغلب قابل کنترل است. اگر باردار هستید و علائم غیرعادی دارید، مراجعه به پزشک بهترین راه حفظ سلامت شما و نوزاد است.
